Tại trang này:
Dự án Bổn Xưa Còn Đó là gì?
Cải lương Nam Bộ đã và đang đi qua hơn trăm năm hình thành, phát triển, từng là một phần rất tự nhiên trong sinh hoạt đời sống: từ cây đa, bến nước, sân đình cho tới bữa cơm gia đình.
Nhưng theo thời gian, nhiều bài bản xưa – phần gốc rễ làm nên hình hài cải lương – dần bị tách khỏi ngữ cảnh sống của nó. Người ta vẫn hát, vẫn nghe, nhưng hát chưa “mùi”, nghe chưa “sâu.”
Từ trăn trở đó, dự án Bổn Xưa Còn Đó đã được khai sinh.
Tại sao lại gọi: Bổn Xưa Còn Đó
Chữ ‘Bổn’ ở đây là cái gốc, cái nền, cái căn bản — nơi mà mọi biểu đạt của cải lương được sinh ra từ đó.
Những “bổn xưa” này không chỉ nằm trong sách vở, mà nằm trong tiếng đờn, câu ca, trong trí nhớ của người còn giữ. Giờ đây, tất cả sẽ được phục dựng và bày ra rõ ràng, để thế hệ sau có thể nghe, nhìn và chạm được.
Bổn Xưa Còn Đó
Bổn Xưa Còn Đó là một chuỗi hoạt động phục dựng, được thực hiện trong tinh thần coi cải lương là một di sản sống, gắn liền với đời sống, sinh hoạt và bản sắc vùng miền.
Dự án là một nhánh hành động cụ thể của Bảo tàng Cải Lương Nam Bộ, xuất phát từ sứ mệnh: lưu giữ – tìm hiểu – kết nối di sản cải lương của Bảo tàng Cải Lương Nam Bộ.
Mục tiêu của dự án
1. Lưu giữ di sản trong dòng chảy sống
Dự án hướng đến việc lưu giữ các bài bản cải lương không như hiện vật trưng bày, mà như những thực hành văn hóa từng hiện diện trong đời sống thường nhật. Việc phục dựng luôn gắn với sinh hoạt, tâm thức và môi trường xã hội đã nuôi dưỡng bài bản ấy.
2. Diễn giải di sản trong đúng bối cảnh
Các bài bản được đặt lại trong bối cảnh lịch sử – xã hội – thẩm mỹ tương ứng, giúp người tiếp cận hiểu rõ:
- Bài bản ra đời trong hoàn cảnh nào
- Được sử dụng ra sao
- Và mang theo tinh thần gì của con người Nam Bộ thời đó
Qua đó, thế hệ sau có thể chiêm ngưỡng, nghiên cứu và tiếp cận cải lương một cách liền mạch, không tách rời phần hồn văn hóa đã tạo nên bộ môn này.
3. Kết nối cộng đồng và trao truyền qua không gian trải nghiệm
Dự án tập trung tạo ra các không gian trải nghiệm – cả trực tiếp lẫn trực tuyến để những người yêu cải lương, ở nhiều thế hệ khác nhau, có chỗ cùng thưởng thức và trò chuyện.
Thông qua các sản phẩm phục dựng, người xem không chỉ nghe hay nhìn, mà còn chia sẻ lại kiến thức, ký ức và cảm nhận của chính mình. Việc trao truyền vì vậy cũng diễn ra một cách tự nhiên, bắt đầu từ trải nghiệm chung đến các cuộc trò chuyện.
4. Làm nền cho những sáng tạo tiếp nối
Từ nền tảng hiểu và giữ đúng bổn xưa, dự án mở đường cho những sáng tạo mới mang tính liên ngành, giúp cải lương tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.
Dự án cộng đồng: Bổn Xưa Còn Đó
Bổn Xưa Còn Đó được triển khai dưới hình thức gọi vốn từ cộng đồng.
Mỗi sản phẩm ra đời vừa là một hoạt động văn hóa, vừa là một cách gây quỹ để nuôi những dự án phục dựng kế tiếp.
Người ủng hộ không chỉ là khán giả, mà là người đồng hành, cùng chung tay giữ gìn một phần di sản chung.
Sản phẩm mở màn: Lô Tô Vọng Cổ
Sản phẩm đầu tiên của dự án Bổn Xưa Còn Đó đã chính thức ra mắt: Lô Tô Vọng Cổ — được phục dựng từ một bài bản xưa có trước 1945. Sản phẩm này được tài trợ bởi Hồn Việt Foundation.
Bản Lô Tô kêu đủ 90 con với các tích xưa đủ ngũ thường. Bộ sản phẩm không chỉ mang tính giải trí mà còn mở ra không gian để các thế hệ trong gia đình cùng ngồi lại: con cháu nghe ông bà, cha mẹ ca vọng cổ, kể tích xưa, trò chuyện về cội nguồn - văn hóa.
Sản phẩm được:
- In ấn thành board game cho hoạt động gây quỹ Bổn Xưa Còn Đó
- Số hóa thành trò chơi trực tuyến trên website của Bảo tàng Cải Lương Nam Bộ
Bản thâu thanh phục dựng Lô Tô Vọng Cổ có sự góp mặt của các nghệ sĩ: Kim Tử Long, Trọng Phúc và Linh Huyền; cùng danh cầm Duy Kim, Duy Khôi, Thành Long, Út Quý và Bá Thành đảm trách phần hoà đờn.
Đặc biệt, trong bản phối có sử dụng một đoạn nhạc phương Tây (chơi theo cách Ta) để mở màn, nhằm gợi lại không khí của các rạp hát xưa, góp thêm chút dư âm hoài niệm.
Lời kết
Bổn Xưa Còn Đó không đặt mục tiêu làm cho cải lương “trở lại thời hoàng kim”, cũng không tìm cách khoác lên di sản những lớp áo hào nhoáng. Dự án chỉ mong làm một việc: bảo tồn di sản âm nhạc cải lương mà tiền nhân để lại, từ đó mời gọi người trẻ chung tay, giữ cho dòng chảy âm nhạc cải lương tiếp tục lớn mạnh.
