TRẦN TẤN HƯNG (Nhạc sĩ)

Trần Tấn Hưng (thường được biết đến với nghệ danh Năm Nhỏ), sinh ngày 26 tháng 10 năm 1921 (nhằm ngày 26 tháng 9 năm Tân Dậu) và mất ngày 4 tháng 4 năm 1982. Ông là nhạc sĩ cổ nhạc lừng danh người Bạc Liêu, được xem là người phát triển nên bản Vọng cổ nhịp 32, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử phát triển của nghệ thuật Đờn ca tài tử và Cải lương Nam Bộ. Ông cũng là môn sinh nhỏ tuổi nhất của nhạc sư Hai Khị.

THÂN THẾ VÀ HỌC VẤN

Thân thế

Trần Tấn Hưng sinh tại nội thành Bạc Liêu. Cha ông là cụ Trần Tấn Lâm, mẹ là bà Tống Thị Phước, đều là những người cố cựu tại địa phương. Thuở nhỏ, ông có tên gọi thân thương là Em Nhỏ. Do là người con thứ năm trong gia đình, tên gọi dần đổi thành Năm Nhỏ và trở thành nghệ danh gắn liền với cuộc đời hoạt động nghệ thuật của ông.

Học vấn

Nhờ sự chú trọng giáo dục của thân phụ, vốn là một nhà Nho có tư tưởng tiến bộ, Trần Tấn Hưng được theo học chữ Tây và tốt nghiệp bằng Trung học đệ nhất cấp (Brevet d'études du premier cycle). Sau mười năm đèn sách, ông có khả năng sử dụng thông thạo tiếng Pháp. Về cổ nhạc, sau thời gian tự mày mò học ghi-ta phím lõm, ông chính thức thọ giáo nhạc sư Hai Khị vào năm 1936 và nhận được sự kèm cặp trực tiếp từ hai bậc sư huynh là Cao Văn Lầu (Sáu Lầu) và Ba Chột.

SỰ NGHIỆP

Giai đoạn khởi đầu

Trần Tấn Hưng là một trong những người tiên phong đưa cây đờn ghi-ta phím lõm (lục huyền cầm) vào sử dụng như một nhạc cụ chính thống của phong trào cổ nhạc tại Bạc Liêu. Nhận thấy cấu trúc bản Vọng cổ nhịp 16 có lòng câu ngắn, chưa theo kịp đà biến chuyển và không gian dàn dựng của sân khấu cải lương, ông đã dày công nghiên cứu để mở rộng nhịp điệu bài bản lên thành nhịp 32.

Các cột mốc quan trọng

Năm 1941: Vào dịp lễ giỗ Tổ cổ nhạc (ngày 12 tháng 8 âm lịch năm Tân Tỵ), ông độc tấu bản Vọng cổ nhịp 32 do chính mình biên soạn. Tác phẩm nhận được sự tán thưởng từ nhạc sư Hai Khị và các đồng môn như Cao Văn Lầu, Trịnh Thiên Tư.

Năm 1950: Ông được các vị sư huynh tín nhiệm đề cử giữ chức Trưởng ban nhạc Bạc Liêu, gánh vác việc tổ chức giỗ Tổ cổ nhạc định kỳ hàng năm. Thời gian này, tiếng đờn của ông thường xuyên tham gia đờn chầu cho các gánh hát đại bang như Thanh Minh – Năm Nghĩa, Hoa Sen, Kim Chưởng...

Năm 1965: Ông thành lập Đoàn cải lương Nam Dương – Bạc Liêu và trực tiếp chỉ huy dàn nhạc dàn dựng vở Tiếng sáo vọng chinh phu. Sau khi đoàn ngưng hoạt động, ông tiếp tục đảm nhiệm vai trò nhạc trưởng dàn cổ nhạc tại đoàn Dạ Minh Châu (Thanh Minh – Thanh Nga II) và nhiều đoàn hát khác.

Năm 1972 – 1982: Dừng lưu diễn phương xa để về mở lớp truyền nghề tại tư gia ở Bạc Liêu. Trong 10 năm cuối đời, ông đã truyền dạy và đào tạo nên nhiều nghệ sĩ, nhạc sĩ của sân khấu như: Thanh Kim Huệ, Huyền Nga, Tấn Hùng (Hề Bún), Hoàng Thọ, Tấn Tiết...

Thành tựu

Khai sinh bản Vọng cổ nhịp 32: Ông là người mở rộng cấu trúc bản Vọng cổ từ nhịp 16 lên nhịp 32, kéo dài trường độ lòng câu để mở rộng đất diễn cho nghệ sĩ ca ngâm và tạo điều kiện cho soạn giả thoải mái phát triển lời ca, tình tiết kịch tính. 

Tác phẩm để lại: Ngoài bản Vọng cổ nhịp 32 (1941), ông còn sáng tác các bài bản cổ nhạc vắn gồm Phước Châu (1942), Minh Vương Thưởng Nguyệt (1943), Tùng Lâm Dạ Lãm (1943).

ĐỜI TƯ

Trần Tấn Hưng lập gia đình cùng bà Lê Ngọc Báu, một phụ nữ đồng hương Bạc Liêu. Hai người con của ông sau này kế nghiệp nghệ thuật của cha là nghệ sĩ Minh Nguyệt và nghệ sĩ Tấn Hùng (nghệ danh Hề Bún). Trong nếp sống hàng ngày, ông giữ vững đạo lý tôn sư trọng đạo, sống chuẩn mực và suốt đời giữ lệ tề tựu về Bạc Liêu đúng ngày 12 tháng 8 âm lịch để chu toàn khói hương cúng Tổ nghiệp cùng đồng môn.

GIẢI THƯỞNG VÀ TÔN VINH

Bằng Tuyên dương (Truy tặng năm 2014): Do Ủy ban Nhân dân tỉnh Bạc Liêu trao tặng nhân dịp khánh thành, Khu lưu niệm Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ và Nhạc sĩ Cao Văn Lầu, nhằm ghi nhận cống hiến to lớn của ông đối với nền di sản âm nhạc dân tộc.